สถาบันโรคผิวหนัง กรมการแพทย์ เตือนประชาชนให้ตระหนักถึงอันตรายจากสารหนู (Arsenic) ซึ่งหากได้รับในปริมาณสูงหรือสะสมต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพและทำให้เกิดความผิดปกติของผิวหนัง โดยเฉพาะผู้ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่เสี่ยงหรือมีโอกาสสัมผัสสารหนูจากสิ่งแวดล้อมและการประกอบอาชีพ การสังเกตความผิดปกติของผิวหนังและเข้ารับการตรวจวินิจฉัยตั้งแต่ระยะเริ่มต้น จะช่วยลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว นายแพทย์วีรวุฒิ อิ่มสำราญ อธิบดีกรมการแพทย์ กล่าวว่า สารหนู ( Arsenic) เป็นธาตุกึ่งโลหะที่พบได้ตามธรรมชาติ โดยเฉพาะในแหล่งน้ำใต้ดิน รวมถึงพื้นที่อุตสาหกรรมและเหมืองแร่ หากร่างกายได้รับในปริมาณสูงหรือสะสมเป็นเวลานาน อาจส่งผลกระทบต่อระบบประสาท ระบบทางเดินอาหาร ระบบหัวใจและหลอดเลือด และระบบผิวหนัง การได้รับสารหนูในปริมาณสูงแบบเฉียบพลันมักทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง และท้องเสียอย่างรุนแรง ส่วนการสัมผัสสารหนูโดยตรงอาจทำให้ผิวหนังระคายเคือง แดง หรือบวมได้ นอกจากนี้ อาจพบแถบสีขาวพาดตามขวางบนเล็บ เรียกว่า “Mees’ lines” ซึ่งอาจปรากฏภายหลังการได้รับสารหนูประมาณ 8 สัปดาห์ นายแพทย์วีรวัต อุครานันท์ ผู้อำนวยการสถาบันโรคผิวหนัง กล่าวว่า การได้รับสารหนูเป็นเวลานานอาจทำให้เกิดความผิดปกติของผิวหนังหลายลักษณะ เช่น ผิวหนังคล้ำขึ้น โดยเฉพาะบริเวณลำตัว รักแร้ และขาหนีบ บางรายพบจุดสีจางแทรกบนผิวหนังที่คล้ำ มีลักษณะคล้ายหยดฝนบนพื้นดินที่มีฝุ่น เรียกว่า “Raindrops on a dusty road” นอกจากนี้ อาจพบผิวหนังหนาตัวเป็นตุ่มนูนแข็งคล้ายตาปลาบริเวณฝ่ามือและฝ่าเท้า เรียกว่า “Arsenical keratoses” ซึ่งบางรอยโรคอาจพัฒนาเป็นมะเร็งผิวหนัง ได้ รวมถึงอาจพบความผิดปกติของหลอดเลือดส่วนปลายอย่างรุนแรงจนเกิดภาวะเนื้อเยื่อบริเวณเท้าขาดเลือดหรือ “Blackfoot disease” ในบางราย แพทย์หญิงรัชฎา องศ์ทวีเกียรติ นายแพทย์ชำนาญการ สถาบันโรคผิวหนัง กล่าวเพิ่มเติมว่า การได้รับสารหนูเป็นเวลานานเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งผิวหนัง โดยเฉพาะมะเร็งผิวหนังชนิด Squamous cell carcinoma และ Basal cell carcinoma รวมถึง Bowen’s disease ซึ่งเป็นมะเร็งผิวหนังระยะเริ่มต้น มีลักษณะเป็นผื่นหรือปื้นสีแดง สีน้ำตาล หรือสีใกล้เคียง กับผิวหนัง มีขุยหรือสะเก็ด และอาจพบในบริเวณที่ไม่ถูกแสงแดด สำหรับการวินิจฉัย แพทย์จะประเมินประวัติการสัมผัสสารหนูร่วมกับการตรวจร่างกายและตรวจระดับสารหนูในปัสสาวะ โดยอาจพิจารณาตรวจเลือด เส้นผม หรือเล็บเพิ่มเติมตามความเหมาะสม หากพบรอยโรคที่สงสัยมะเร็งผิวหนัง อาจจำเป็นต้องตัดชิ้นเนื้อผิวหนัง (Skin biopsy) เพื่อยืนยันการวินิจฉัย ทั้งนี้ ประชาชนสามารถลดความเสี่ยงจากสารหนูได้โดยเลือกใช้น้ำดื่มจากแหล่งที่สะอาดและปลอดภัย หลีกเลี่ยงการสัมผัสสารหนูโดยตรง โดยเฉพาะในพื้นที่เสี่ยงหรือสถานที่ทำงานที่เกี่ยวข้องกับสารหนู และหมั่นสังเกตความผิดปกติของผิวหนัง หากพบผิวหนังเปลี่ยนสี มีตุ่มนูนแข็ง หรือมีผื่นเรื้อรังที่ไม่ทราบสาเหตุ ควรเข้ารับการตรวจจากแพทย์ โดยเฉพาะแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคผิวหนัง เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ***************************************** #สารหนู #สารหนูผลกระทบต่อผิวหนัง #โรคผิวหนัง #กรมการแพทย์ #สถาบันโรคผิวหนัง #ทำดีที่สุดเพื่อทุกชีวิต #สถาบันโรคผิวหนังที่ชาวไทยไว้วางใจและภาคภูมิใจ -ขอขอบคุณ- 11 พฤศจิกายน 2569

จาก "พุงยื่น" สู่ "มะเร็งตับ" รู้ตัวอีกทีอาจสายเกินแก้ หลายคนคิดว่ามะเร็งตับเกิดจากการดื่มเหล้าหรือไวรัสตับอักเสบเท่านั้น แต่รู้หรือไม่ว่า "อ้วนลงพุง" ในยุคนี้คือภัยเงียบที่น่ากลัวไม่แพ้กัน นายแพทย์สกานต์ บุนนาค รองอธิบดีกรมการแพทย์ กล่าวว่า คนส่วนใหญ่มักคิดว่าโรคมะเร็งตับเกิดจากการดื่มสุราเรื้อรัง หรือติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีและซี แต่ภัยเงียบที่น่ากลัวไม่แพ้กันในยุคนี้คือ "ภาวะอ้วนลงพุง" ปัจจุบันคนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไปกว่าร้อยละ 45 มีภาวะอ้วนและน้ำหนักเกิน ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของภาวะไขมันพอกตับที่พัฒนากลายเป็นตับแข็งและมะเร็งตับได้ จาก "พุงยื่น" สู่ "มะเร็งตับ" เกิดขึ้นได้อย่างไร? ปฏิกิริยาลูกโซ่นี้สามารถอธิบายให้เห็นภาพได้ใน 4 ขั้นตอน ได้แก่ 1. อ้วนลงพุง เมื่อเรากินอาหารที่ให้พลังงานเกินกว่าร่างกายใช้หมด โดยเฉพาะแป้งและน้ำตาล ร่างกายจะนำไปเปลี่ยนเป็นไขมันสะสมตามอวัยวะภายในช่องท้องและ "ตับ" 2. ไขมันพอกตับ ไขมันที่เกาะอยู่จะกระตุ้นให้ตับอักเสบเรื้อรัง ภาวะนี้คือภัยเงียบที่ไม่มีอาการ ตรวจวินิจฉัยทำได้โดยการตรวจเลือดร่วมกับการตรวจอัลตราซาวนด์ หรือการตรวจด้วยเครื่องมือพิเศษ เช่น Fibro Scan หรือ MRI 3. ตับแข็ง เมื่อตับอักเสบเป็นเวลานาน ร่างกายจะสร้าง "พังผืด" มาซ่อมแซมตัวเองจนเนื้อตับที่เคยนุ่มกลายเป็นก้อนแข็งและมีผิวขรุขระ 4. มะเร็งตับ เซลล์ตับที่ถูกทำลายจะมีการแบ่งตัวและซ่อมแซมตัวเอง เมื่อวงจรดังกล่าวเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่านานนับปี ส่งผลให้เกิดความผิดปกติของสารพันธุกรรมจนกลายเป็นมะเร็งในที่สุดข่าวดีคือปฏิกิริยาลูกโซ่นี้ "หยุดและย้อนกลับได้" นายแพทย์ดลสุข พงษ์นิกร ผู้อำนวยการสถาบันมะเร็งแห่งชาติ กล่าวว่า การปรับพฤติกรรมตั้งแต่เนิ่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นการปรับ "อาหาร" และ "การออกกำลังกาย" โดยปรับการกินสามารถลดภาระตับ เพียงลดพลังงานอาหารที่กินให้น้อยกว่าที่พลังงานที่ใช้ประมาน 500 กิโลแคลอรีต่อวัน (เทียบเท่างดชานมไข่มุก 1 แก้ว หรือ ของทอด 1 จาน) น้ำหนักจะค่อย ๆ ลดลงประมาณครึ่งกิโลกรัมต่อสัปดาห์ นอกจากจะลดพลังงานที่กินแล้ว การจัดสัดส่วนสารอาหารก็มีความสำคัญเช่นเดียวกัน แนะนำให้จัดจานอาหารสุขภาพ สูตร 2:1:1 (ผัก 2 ส่วน : ข้าว 1 ส่วน : เนื้อสัตว์ 1 ส่วน) อาหารที่ควรหลีกเลี่ยง เช่น น้ำตาล (น้ำหวาน น้ำอัดลม ขนมหวาน) แป้งขัดขาว (เค้ก เบเกอรี่) และไขมันทรานส์ ส่วนอาหารที่แนะนำ เช่น โปรตีนคุณภาพดี (เนื้อสัตว์ ปลา เต้าหู้ ถั่ว) คาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน (ข้าวกล้อง ธัญพืช) ผักไฟเบอร์สูง (ช่วยชะลอการดูดซึมน้ำตาล) และไขมันดี (น้ำมันปลา น้ำมันมะกอก อะโวคาโด ถั่ว) นายแพทย์วีริศ อุฬารเสถียร นายแพทย์ชำนาญการ สาขาศัลยศาสตร์ ตับ ตับอ่อน และทางเดินน้ำดี สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กล่าวเพิ่มเติมว่า นอกจากการปรับอาหารแล้วการออกกำลังกายยังสามารถช่วยเผาไขมันส่วนเกิน ซึ่งเป็นการลดภาวะไขมันพอกตับได้ การออกกำลังกายควรผสมผสานทั้งการเผาผลาญไขมัน และการสร้างกล้ามเนื้อ ไม่ว่าจะเป็นการออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอ (Cardio) ที่เป็นการเสริมความแข็งแรงของระบบหัวใจไหลเวียนเลือดและปอดให้สามารถนำออกซิเจนมาใช้ได้มากขึ้น เช่น เดินเร็ว วิ่ง ปั่นจักรยาน เต้นแอโรบิก หรือว่ายน้ำ โดยการออกกำลังกายให้เหนื่อยระดับ "พอคุยได้แต่ร้องเพลงไม่จบ" ซึ่งเป็นระดับที่ร่ายกายสามารถเผาผลาญไขมันได้ดี ควรออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอ 3-5 ครั้งต่อสัปดาห์ เวลารวมอย่างน้อยสัปดาห์ละ 150 นาที และออกกำลังกายแบบใช้แรงต้าน (Resistance Exercise) เพื่อสร้างความแข็งแรงและเพิ่มมวลของกล้ามเนื้อ เช่น การฝึกยกน้ำหนักโดยใช้อุปกรณ์ต่าง ๆ (ดัมเบลล์ บาร์เบล ยางยืด เครื่องออกกำลังกายแบบใช้แรงต้าน) หรือการฝึกโดยใช้น้ำหนักตัวของเราเอง (การวิดพื้น หรือลุกนั่ง) กล้ามเนื้อที่เพิ่มขึ้นจะช่วยเพิ่มอัตราการเผาผลาญ และยังช่วยเป็นคลังเก็บน้ำตาลแทนตับ เคล็ดลับปรับพฤติกรรมให้ทำได้ต่อเนื่อง การลดไขมันต้องใช้เวลาอย่างน้อย 3-6 เดือนจึงจะเห็นผลชัดเจน ความสม่ำเสมอจึงเป็นหัวใจสำคัญ เริ่มจากก้าวเล็ก ๆ อย่าเพิ่งหักดิบ ค่อย ๆ ลดของหวานจากทุกวันเป็นวันเว้นวัน และค่อยๆ เพิ่มเวลาออกกำลังกาย ร่างกายจะได้ไม่เครียดจนเกินไป ผูกนิสัยใหม่กับนิสัยเดิม เช่น จอดรถให้ไกลขึ้น หรือลงรถไฟฟ้าก่อนถึงจุดหมาย 1 สถานี เพื่อบังคับตัวเองให้ได้เดินมากขึ้น ดู "รูเข็มขัด" แทนตัวเลขบนตาชั่ง การออกกำลังกายแบบใช้แรงต้านเพิ่มมวลกล้ามเนื้อมากขึ้น ทดแทนไขมันที่ลดลงไป การชั่งน้ำหนักอาจพบว่าตัวเลขน้ำหนักอาจไม่ลดลงได้ แนะนำให้ดูที่ความหลวมของเสื้อผ้า หรือขนาดรอบเอวที่เล็กลงแทน (รอบเอวชายไม่ควรเกิน 90 ซม. หญิงไม่ควรเกิน 80 ซม.) หรือหาเพื่อนร่วมอุดมการณ์ ชวนคนในครอบครัวหรือเพื่อนมาเปลี่ยนพฤติกรรมไปด้วยกัน จะช่วยเพิ่มแรงจูงใจและกำลังใจได้มหาศาล มะเร็งตับจากภาวะไขมันพอกตับ ไม่ใช่โรคที่เกิดขึ้นในวันเดียว แต่เป็นผลที่สะสมจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตตลอดหลายปีที่ผ่านมา เริ่มต้นสิ่งดี ๆ ได้ตั้งแต่วันนี้ ขยับร่างกายพร้อมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินอาหาร ตับของคุณก็สามารถฟื้นฟูและกลับมาแข็งแรงได้เช่นกัน แล้วใครควรได้รับการตรวจหาภาวะไขมันพอกตับ? คนที่มีภาวะอ้วนลงพุง มีโรคเบาหวาน มีโรคความดันโลหิตสูง ตรวจพบค่าไขมันหรือค่าระดับน้ำตาลผิดปกติ คนที่มีความเสี่ยงดังกล่าวควรพบแพทย์เพื่อเขารับคำปรึกษาและตรวจเพิ่มเติมต่อไป หากท่านมีข้อสงสัยสามารถศึกษาเพิ่มเติมได้จากสถาบันมะเร็งแห่งชาติผ่านทาง Facebook : สถาบันมะเร็งแห่งชาติ National Cancer Institute และ NCI รู้สู้มะเร็ง #สถาบันมะเร็งแห่งชาติ#ทำดีที่สุดเพื่อทุกชีวิต#อ้วนลงพุง เสี่ยงมะเร็งตับ ............................ - ขอขอบคุณ – 9พฤศจิกายน 2569

สถาบันโรคผิวหนัง กรมการแพทย์ เปิดเผยว่า เนื่องด้วยสถานการณ์โรคฝีดาษวานร (Mpox หรือ Monkeypox) ในปัจจุบัน สถาบันโรคผิวหนังมีความห่วงใยเกี่ยวกับสถานการณ์ดังกล่าว ซึ่งเป็นโรคติดเชื้อไวรัสในกลุ่ม Orthopoxvirus genus. ที่สามารถแพร่กระจายจากคนสู่คนผ่านการสัมผัสใกล้ชิด โดยเฉพาะการสัมผัสผื่น ตุ่มน้ำ แผล หรือเยื่อบุของผู้ติดเชื้อ ประชาชนจึงควรทำความเข้าใจลักษณะการติดต่อและอาการของโรค เพื่อให้สามารถสังเกตความผิดปกติและเข้ารับการตรวจวินิจฉัยได้อย่างเหมาะสม นายแพทย์วีรวุฒิ อิ่มสำราญ อธิบดีกรมการแพทย์ กล่าวว่า การติดต่อของโรคฝีดาษวานร สามารถติดต่อผ่านการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ติดเชื้อ โดยเฉพาะการสัมผัสผื่น ตุ่มน้ำ แผล หรือเยื่อบุ รวมถึงการสัมผัสระหว่างมีเพศสัมพันธ์ การจูบ และการสัมผัสผิวหนังโดยตรง นอกจากนี้ ยังสามารถติดต่อผ่านสิ่งของที่ปนเปื้อนเชื้อ เช่น ผ้าเช็ดตัว เสื้อผ้า และเครื่องนอน รวมถึงการสัมผัส สารคัดหลั่งจากทางเดินหายใจในระยะใกล้ ทั้งนี้ การติดเชื้อไวรัสไม่จำเป็นต้องเกิดจากการมีเพศสัมพันธ์เท่านั้น แต่สามารถเกิดขึ้นได้จากการสัมผัสใกล้ชิดในรูปแบบอื่น โดยการอยู่ร่วมสถานที่หรือสัมผัสทั่วไปโดยไม่มีการสัมผัสเสี่ยง ไม่ถือเป็นช่องทางการแพร่เชื้อ ที่มีความเสี่ยงสูง นายแพทย์วีรวัต อุครานันท์ ผู้อำนวยการสถาบันโรคผิวหนัง กล่าวว่า การวินิจฉัยโรคฝีดาษวานร อาศัยการซักประวัติ การสัมผัสเสี่ยง การประเมินอาการและลักษณะรอยโรคทางผิวหนัง ร่วมกับการตรวจยืนยันสารพันธุกรรมของเชื้อด้วย วิธี Polymerase Chain Reaction (PCR) โดยเก็บตัวอย่างจากรอยโรคที่ผิวหนังหรือเยื่อบุ ทั้งนี้ ผู้ป่วยบางรายอาจไม่มีอาการ ต่อมน้ำเหลืองโต จึงไม่ควรใช้การไม่มีต่อมน้ำเหลืองโตเป็นเกณฑ์ในการตัดโรคออก สำหรับผู้ที่มีแผลบริเวณอวัยวะเพศหรือทวารหนัก ควรพิจารณาตรวจหาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นร่วมด้วยตามข้อบ่งชี้ เพื่อให้สามารถวินิจฉัยโรคได้อย่างถูกต้องและครอบคลุม นายแพทย์ปุณวิศ สุทธิกุลณเศรษฐ์ นายแพทย์ชำนาญการพิเศษ กล่าวเพิ่มเติมว่า โรคฝีดาษวานรมีระยะฟักตัวโดยทั่วไปประมาณ 3–17 วัน และอาจนานถึง 21 วันหลังได้รับเชื้อ โดยอาการอาจเริ่มจากไข้ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ อ่อนเพลีย และต่อมน้ำเหลืองโต ก่อนหรือร่วมกับการเกิดผื่นและตุ่มตามผิวหนัง อย่างไรก็ตาม ในการระบาดยุคปัจจุบัน ผู้ป่วยบางราย อาจมีอาการไม่ครบตามลักษณะดั้งเดิม หรือมีผื่นเพียงไม่กี่ตำแหน่ง โดยเฉพาะบริเวณอวัยวะเพศ ทวารหนัก หรือภายในช่องปาก บางรายอาจมีอาการเจ็บบริเวณทวารหนัก เจ็บขณะขับถ่าย หรือมีแผลบริเวณเยื่อบุ โดยไม่มีผื่นกระจายทั่วร่างกาย ลักษณะผื่น อาจเริ่มจากตุ่มแดงหรือตุ่มนูน พัฒนาเป็นตุ่มน้ำ ตุ่มหนอง และตกสะเก็ดตามลำดับ แต่ผู้ป่วยแต่ละรายอาจมีลักษณะและจำนวนผื่นแตกต่างกัน หากพบผื่น ตุ่ม หรือแผลผิดปกติ โดยเฉพาะหลังมีประวัติสัมผัสเสี่ยง ควรเข้ารับการตรวจประเมินจากบุคลากรทางการแพทย์ นอกจากนี้ การใช้ถุงยางอนามัยสามารถช่วยลดความเสี่ยงต่อโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์บางชนิด แต่ไม่สามารถป้องกัน การติดเชื้อไวรัสได้ทั้งหมด เนื่องจากเชื้อสามารถแพร่ผ่านการสัมผัสผิวหนังบริเวณที่ไม่ได้ปกคลุมด้วยถุงยางอนามัยได้ สถาบันโรคผิวหนัง กรมการแพทย์ ขอให้ประชาชนตระหนักถึงความสำคัญของการสังเกตอาการและประวัติการสัมผัสเสี่ยง หากพบความผิดปกติของผิวหนังหรือสงสัยติดเชื้อโรคฝีดาษวานร (Mpox หรือ Monkeypox) ควรเข้ารับการตรวจวินิจฉัย จากสถานพยาบาล เพื่อให้ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสมและลดโอกาสการแพร่กระจายเชื้อสู่ผู้อื่น #โรคฝีดาษวานร #Monkeypox #โรคผิวหนัง #กรมการแพทย์ #สถาบันโรคผิวหนัง #ทำดีที่สุดเพื่อทุกชีวิต #สถาบันโรคผิวหนังที่ชาวไทยไว้วางใจและภาคภูมิใจ -ขอขอบคุณ- 5 พฤศจิกายน 2569