ผื่นอักเสบจากแมลงกัดต่อยจาก “ ตัวคุ่น หรือริ้นดำ”
18 ก.พ. 2569
นายแพทย์อัครฐาน จิตนุยานนท์ รองอธิบดีกรมการแพทย์ กล่าวว่า กรมการแพทย์มีความห่วงใยประชาชน โดยเฉพาะกลุ่มที่ทำงานหรือทำกิจกรรมในพื้นที่ชื้น เช่น ริมน้ำ ป่า ทุ่งนา หรือบริเวณที่มีแมลงชุกชุม ซึ่งอาจพบ ตัวคุ้น หรือริ้นดำ เป็นแมลงขนาดเล็กมาก อยู่ในกลุ่ม biting midges / black fly (บางพื้นที่เรียกรวม ๆ) กัดแล้ว คันมากกว่ายุง และมักทิ้งรอยชัด เป็นภาวะการอักเสบของผิวหนังที่เกิดขึ้นภายหลังการสัมผัสสารจากแมลง เช่น น้ำลายหรือพิษของแมลง ร่างกายเกิดปฏิกิริยาตอบสนองทางภูมิคุ้มกัน ส่งผลให้เกิดผื่นแดง ตุ่มนูน บวม คัน หรือปวด พบได้บ่อยบริเวณผิวหนังที่สัมผัสแมลงโดยตรง เช่น ขา แขน หรือบริเวณที่ไม่ได้ปกปิด แนะนำประชาชนควรหลีกเลี่ยงการเกา และหลีกเลี่ยงการใช้สารที่ก่อการระคายเคือง หรือไม่มีหลักฐานทางการแพทย์รองรับ
นายแพทย์วีรวัต อุครานันท์ ผู้อำนวยการสถาบันโรคผิวหนัง กล่าวเพิ่มเติม กลไกการเกิดโรคผื่นอักเสบ จากแมลงกัดต่อย (Insect Bite Reaction) สารในน้ำลายหรือพิษของแมลงกระตุ้นการหลั่งสารก่อการอักเสบ เช่น histamine และ cytokines ทำให้เกิดอาการตุ่มแดงหรือตุ่มนูนหลายตำแหน่ง อาการคันรุนแรง บางรายมีอาการแสบหรือปวด อาจพบแผลถลอก สะเก็ด หรือมีน้ำเหลือง การเกาอย่างรุนแรงหรือเกาซ้ำ ๆ ทำให้ผิวหนัง ถลอก ส่งผลให้เชื้อแบคทีเรียจากผิวหนังสามารถเข้าสู่ชั้นผิวได้ง่ายขึ้น เพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อแทรกซ้อนได้ นอกจากนี้ การอักเสบของผิวหนังร่วมกับการเกาสามารถกระตุ้นการทำงานของเซลล์สร้างเม็ดสี ทำให้เกิดรอยดำหลังการอักเสบ ซึ่งอาจคงอยู่นานหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน แม้ผื่นจะหายแล้วก็ตาม
นายแพทย์ทนงเกียรติ เทียนถาวร สถาบันโรคผิวหนัง กล่าวว่า แนวทางดูแลรักษาหลักการรักษา คือการลดการอักเสบ ลดอาการคัน และป้องกันการติดเชื้อ ได้แก่ ล้างบริเวณผื่นด้วยน้ำสะอาด ประคบเย็น เพื่อลดบวมและคัน ใช้ยาทาลดการอักเสบกลุ่ม corticosteroids โดยเลือกความแรงตามความรุนแรงของอาการใช้ยาลดอาการแพ้ (antihistamines) ใช้ยาปฏิชีวนะเฉพาะที่ในกรณีที่มีแผลเปิดหรือสงสัยการติอเชื้อ ในกรณีที่มีการติดเชื้อรุนแรงหรือแพร่กระจาย เช่น บวมแดง ลาม เจ็บมาก มีหนอง หรือมีอาการอักเสบของผิวหนังชั้นลึก อาจจำเป็นต้องพิจารณายาปฏิชีวนะแบบรับประทาน ภายใต้การประเมินและการสั่งยาของแพทย์เท่านั้น เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนและการดื้อยา ไม่ควรใช้ยาปฏิชีวนะรับประทานโดยไม่จำเป็นหรือโดยไม่ได้คำแนะนำจากแพทย์ เนื่องจากผื่นจากแมลงกัดต่อยส่วนใหญ่ ไม่ใช่การติดเชื้อแบคทีเรียตั้งแต่ต้น และการใช้ยาปฏิชีวนะเกินความจำเป็นอาจก่อให้เกิดการดื้อยาได้
*****************************************
กรมการแพทย์ #สถาบันโรคผิวหนัง #ผื่นอักเสบจากแมลงกัดต่อ #InsectBiteReaction
#ทำดีที่สุดเพื่อทุกชีวิต #สถาบันโรคผิวหนังที่ชาวไทยไว้วางใจและภาคภูมิใจ
-ขอขอบคุณ-
18 กุมภาพันธ์ 2569